Verschillende groepen huishoudens gaan de komende tijd meer geld overhouden aan het einde van de maand. Dat blijkt uit recente plannen rond belastingen, inkomens en toeslagen. Het effect komt daarentegen niet door één ingreep, maar door meerdere aanpassingen die samen doorwerken. Daardoor pakt het resultaat per groep anders uit. Vooral werkenden met een lager of middeninkomen, gezinnen en sommige gepensioneerden zien hun besteedbaar inkomen stijgen. Deze veranderingen worden stap voor stap zichtbaar in loonstroken en maandelijkse uitgaven.
Veranderingen in belasting en inkomen
Het belastingstelsel wordt op verschillende punten aangepast om beter mee te bewegen met stijgende lonen. Belastingschijven en inkomensgrenzen worden verhoogd, waardoor mensen minder snel meer belasting gaan betalen. Zo blijft een loonstijging vaker ook echt merkbaar en zullen veel werkenden meer netto overhouden. Tegelijk laten nieuwe cao-afspraken in meerdere sectoren hogere lonen zien. Deze worden direct doorberekend in het bruto-inkomen op de loonstrook. Vooral in sectoren met aanhoudende personeelstekorten valt dit effect op.
Daarnaast wordt de manier waarop toeslagen worden toegekend aangepast. De overheid gebruikt vaker actuele inkomensgegevens, waardoor de ondersteuning beter aansluit op de werkelijke situatie. Huishoudens die voorheen net buiten de regels vielen, krijgen daardoor sneller recht op een toeslag. Dat maakt het verschil tussen werken en rondkomen kleiner. Het voordeel per maand is meestal beperkt, maar telt over een jaar duidelijk mee. Vooral lagere inkomens merken dit. Zij gaan aan het einde van de maand vaker geld overhouden.
Werkenden met een lager en middeninkomen
Voor werkenden met een lager of middeninkomen vallen meerdere ontwikkelingen samen. Aan de ene kant stijgen de lonen in veel sectoren door nieuwe cao-afspraken. Dat geldt vooral voor functies aan de onderkant van de loonschalen, waar de druk op werkgevers groot is. Aan de andere kant zorgen fiscale maatregelen ervoor dat deze loonstijgingen ook echt voelbaar blijven. Zo spelen heffingskortingen een duidelijke rol. Doordat deze kortingen worden aangepast, daalt het bedrag dat aan belasting moet worden afgedragen. Het gevolg is dat het nettoloon stijgt, zelfs wanneer het brutoloon maar beperkt toeneemt.
Daarnaast verschuift de belastingdruk iets meer richting hogere inkomens. Hierdoor blijft er bij lagere en middeninkomens relatief meer over. Dit effect wordt versterkt doordat vaste lasten minder hard stijgen dan in eerdere jaren. Denk aan energie en kinderopvang. Samen zorgen deze factoren voor meer financiële ruimte. Daardoor kunnen veel werkenden daadwerkelijk geld overhouden in plaats van alles uit te geven aan vaste lasten. Vooral fulltimers en werknemers met een vast contract merken dat hun maandelijkse budget ruimer wordt.
Gezinnen en alleenstaanden met kinderen
Gezinnen met kinderen profiteren van aanpassingen in verschillende regelingen. De kinderopvangtoeslag en andere tegemoetkomingen worden beter op elkaar afgestemd. Hierdoor sluit de ondersteuning nauwkeuriger aan op het werkelijke inkomen. Kleine veranderingen in loon hebben daardoor minder grote gevolgen. Vooral alleenstaande ouders merken dit effect. Zij zijn vaak afhankelijk van één inkomen en hebben beperkte financiële ruimte. Door hogere toeslagen en een lagere belastingdruk ontstaat meer evenwicht. Ook tweeverdieners met een ongelijk inkomen gaan erop vooruit. De extra financiële ruimte helpt om stijgende kosten beter op te vangen.
Gepensioneerden en AOW-gerechtigden
Ook voor gepensioneerden zijn er merkbare veranderingen. Hun inkomen bestaat meestal uit een combinatie van AOW en aanvullend pensioen. Juist in deze inkomensgroep hebben kleine fiscale aanpassingen relatief veel effect. Door verschuivingen in belastingschijven en lagere tarieven houden veel ouderen netto iets meer over. Dat geldt vooral voor gepensioneerden met een beperkt aanvullend pensioen. Zij betalen minder belasting over hun inkomen en komen vaker in aanmerking voor toeslagen.
Daarnaast worden sommige uitkeringen aangepast aan de gestegen kosten van levensonderhoud. Deze stijgingen zijn beperkt, maar helpen om de koopkracht beter te behouden. Vooral vaste lasten zoals energie en zorg drukken zwaar op het budget van ouderen. Hoewel de effecten per huishouden verschillen, wijzen doorrekeningen erop dat een brede groep gepensioneerden er voorzichtig op vooruitgaat.
Zelfstandigen en flexwerkers
Voor zelfstandigen en flexwerkers verandert het financiële beeld op meerdere punten. Bij zelfstandigen worden sommige aftrekposten stap voor stap afgebouwd. Dat leidt tot hogere belastbare inkomens. Tegelijk worden de belastingtarieven aangepast, waardoor het netto-effect beperkt blijft. Vooral zelfstandigen met een lager inkomen profiteren hiervan. Zij zien hun netto-inkomen minder schommelen en beter aansluiten op hun werkelijke verdiensten.
Flexwerkers merken vooral veranderingen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Hogere minimumtarieven en strengere afspraken over beloning zorgen voor een stabieler inkomen. Daarnaast wordt de inkomensbescherming verbeterd bij ziekte of wegvallend werk. Hierdoor neemt de financiële onzekerheid iets af. Niet iedereen binnen deze groep gaat erop vooruit, zeker niet bij hogere inkomens.
Regionale en sectorale verschillen
Ten slotte bepalen regio en sector in sterke mate hoe de veranderingen uitpakken. In sectoren met aanhoudende personeelstekorten, zoals zorg, techniek en logistiek, stijgen de lonen sneller dan gemiddeld. Dat is vooral zichtbaar in stedelijke gebieden, waar de vraag naar personeel groot blijft. Werknemers zien daar hun inkomen toenemen, maar krijgen tegelijk te maken met hogere woonlasten. Huurprijzen en gemeentelijke lasten liggen in steden vaak hoger, waardoor een deel van de loonstijging wegvalt.
In andere regio’s zijn de woonkosten lager. Daar levert dezelfde inkomensstijging relatief meer op. Ook de sector waarin iemand werkt speelt mee. Sectoren met vaste cao’s profiteren eerder van loonafspraken en prijscompensatie. In sectoren zonder cao blijven inkomens vaker achter. Hierdoor ontstaan duidelijke verschillen tussen groepen.
De cijfers wijzen erop dat veel huishoudens langzaam vooruitgang boeken. Het zijn beperkte verbeteringen, geen ingrijpende veranderingen. Samen zorgen de maatregelen wel voor extra financiële ruimte. Vooral lagere en middeninkomens, gezinnen en een deel van de ouderen merken dit. Tegelijk blijven de verschillen groot en is maatwerk nodig. Voor veel mensen resulteert dit vooral in meer rust binnen het maandelijkse budget. Voor veel mensen betekent dit dat zij eindelijk weer geld overhouden binnen hun maandelijkse budget.
