Je smartphone valt uit, net nadat de garantie is verlopen. De winkel verwijst je naar de fabrikant en die adviseert een nieuw toestel. Herkenbaar? Met de Europese Right to Repair wil de EU precies dit soort situaties voorkomen. Repareren moet makkelijker, sneller en betaalbaarder worden dan vervangen. Maar wat verandert er nu echt voor jou en wanneer gaat het in?
Wat houdt het Europese recht op reparatie in?
De basis is Richtlijn (EU) 2024/1799, die in 2024 is aangenomen. Deze richtlijn verplicht fabrikanten om bepaalde producten ook na de wettelijke garantieperiode te repareren. Alle EU-landen moesten de regels uiterlijk 31 juli 2026 in hun eigen wetgeving opnemen. Het doel is helder, minder elektronica op de afvalberg en apparaten die langer meegaan. Volgens Europese cijfers gooien consumenten in de EU jaarlijks miljoenen tonnen producten weg die nog te repareren waren. De Right to Repair moet die stroom afremmen.
Welke apparaten vallen onder de nieuwe regels?
De reparatieplicht geldt niet voor alles wat een stekker heeft. Hij geldt alleen voor productgroepen waarvoor Europese ecodesign-eisen bestaan. Denk aan wasmachines, vaatwassers, koelkasten, televisies, smartphones en tablets. Een koffiezetapparaat of koptelefoon valt er voorlopig nog niet onder.
Voor smartphones en tablets gelden sinds 20 juni 2025 al strengere ontwerpregels. Fabrikanten moeten belangrijke onderdelen zeven jaar leverbaar houden. Bovendien toont het energielabel nu een repareerbaarheidsscore. Twijfel je tussen twee modellen? Weeg die score dan mee. Voor praktische hulp bij je aankoop kun je terecht bij onafhankelijke koopgidsen en reviews. Zo kies je vooraf een apparaat dat je later ook kunt laten maken.
Dit verandert er voor jou als consument
Het belangrijkste verschil zit in de periode na de wettelijke garantie. Gaat een apparaat eerder kapot dan je mocht verwachten, dan blijft de verkoper aanspreekpunt. Daarna kun je straks bij de fabrikant aankloppen. Die moet de reparatie uitvoeren tegen een redelijke prijs en binnen een redelijke termijn.
De nieuwe regels brengen daarnaast een paar concrete rechten mee:
- De fabrikant mag reparatie niet blokkeren met software, technische trucs of voorwaarden.
- Onafhankelijke reparateurs mogen niet zonder goede reden worden buitengesloten.
- Tijdens de reparatie kan de fabrikant je een vervangend apparaat lenen.
- Kies je binnen de garantie voor reparatie in plaats van vervanging, dan krijg je twaalf maanden extra garantie.
Dat laatste punt maakt repareren extra aantrekkelijk. Veel mensen kiezen nu nog voor een nieuw toestel, omdat dat simpelweg sneller geregeld is. Toch zie je al een verschil, steeds meer Nederlanders besluiten hun telefoon te laten repareren in plaats van te vervangen.
Waarom Nederland later is dan gepland
In theorie hadden de nieuwe rechten op 31 juli 2026 moeten gelden. Nederland heeft die deadline echter gemist. Het kabinet stuurde het wetsvoorstel pas op 9 juli 2026 naar de Tweede Kamer. Daarna moeten zowel de Tweede als de Eerste Kamer het voorstel nog behandelen.
Daardoor is onzeker of het recht op reparatie nog dit jaar in Nederland ingaat. Dat betekent niet dat je nu met lege handen staat. Je bestaande wettelijke garantie blijft gewoon gelden. Ook bestaat er al een Nationaal Reparateursregister, waarop je vakbekwame reparateurs bij jou in de buurt vindt.
Wat levert repareren op voor je portemonnee en grondstoffen?
Een nieuwe smartphone of wasmachine kost al snel honderden euro's. Een vervangen accu of pomp is meestal een stuk goedkoper. Wie een apparaat een paar jaar langer gebruikt, bespaart dus direct geld. Het voordeel reikt verder dan je eigen huishoudboekje. Elektronisch afval is wereldwijd de snelst groeiende afvalstroom. In apparaten zitten waardevolle materialen, zoals koper, lithium en zeldzame aardmetalen. Die worden schaarser en duurder en dat merk je uiteindelijk ook in de winkel. Wie wil begrijpen hoe dat werkt, leest meer over de invloed van stijgende grondstofprijzen op onze economie. Elk gerepareerd apparaat vermindert de vraag naar nieuwe grondstoffen.
Van weggooien naar laten maken
De Right to Repair verandert niet van de ene op de andere dag hoe we met apparaten omgaan. De Nederlandse wet laat nog even op zich wachten, en niet elk product valt onder de regels. Toch is de richting duidelijk, repareren wordt de norm en vervangen de uitzondering. Let bij je volgende aankoop dus op de repareerbaarheid en bewaar je aankoopbewijs. Vraag bij een defect eerst naar de reparatiemogelijkheden. Zo haal je meer uit je apparaten en uit je geld.
