Zondagnacht ging de klok een uur terug. Even lekker een uurtje extra slapen, maar het cadeautje had meteen een prijs. Maandagmiddag was het rond vijf uur al schemerig, en inmiddels voelt het alsof de dag nauwelijks begint voor hij alweer voorbij is. Veel mensen zijn er een paar dagen van slag van. Je slaapt slechter, je bent moe en de zin om de deur uit te gaan is ver te zoeken. Dan is de vraag snel gesteld: wordt de wintertijd afgeschaft en waarom doen we dit eigenlijk nog?
Al jaren gepraat, nog geen besluit
Het antwoord is minder simpel dan je zou denken. De Europese Commissie stelde in 2018 voor om het verzetten van de klok af te schaffen. Het Europees Parlement stemde er in 2019 mee in. Daarna bleef het stil. De lidstaten zijn het namelijk nooit eens geworden over de vraag wat er dan in de plaats moet komen: het hele jaar zomertijd of het hele jaar wintertijd.
Dat is geen detail. Bij afschaffing mag elk land zelf bepalen welke tijd het kiest. In theorie kan Nederland dan voor de zomertijd gaan en België voor de wintertijd. Voor handelaren, reizigers en forenzen in de grensstreek is dat niet echt een aantrekkelijk vooruitzicht. Zolang er geen overeenstemming is, blijft de regeling gewoon bestaan en zetten we de klok twee keer per jaar om. Wie zich afvraagt of de wintertijd afgeschaft wordt, moet dus voorlopig geduld hebben. Een definitief Europees besluit is er nog niet.
De winterdip slaat weer toe
Intussen praten we er in huis wel over. Wie in de herfst en winter minder daglicht krijgt, merkt dat vaak aan zijn energie en stemming. De zogeheten winterdip is geen ziekte, maar het kan flink zwaar voelen. Slaaponderzoekers pleiten al jaren voor afschaffing van de zomertijd, omdat de wintertijd beter aansluit bij ons natuurlijke bioritme. Ook het RIVM schreef eerder dat de wintertijd beter is voor de volksgezondheid dan de zomertijd.
Wie er nu al last van heeft, kan een paar dingen doen:
- Ga overdag naar buiten, ook als het bewolkt is. Zelfs grijs daglicht is sterker dan de verlichting binnen.
- Houd vaste tijden aan voor opstaan en naar bed gaan. Zo went je lichaam sneller.
- Maak het ’s avonds rustig. Fel licht vlak voor het slapen houdt je langer wakker.
- Zet de kamer in een warme, zachte sfeer zodra het donker wordt.
Zachter licht, betere avond
Dat laatste klinkt als een detail, maar het scheelt echt. In de avonduren wil je geen kil, fel licht, maar iets gedempts waar je tot rust van komt. Dimmen is dan de simpelste oplossing. Toch levert dat bij LED-lampen nogal eens gedoe op: de lamp flikkert, zoemt of blijft na het uitdraaien nog zachtjes gloeien.
Meestal ligt dat niet aan de lamp zelf. Veel huishoudens hebben nog een dimmer uit de tijd van de halogeenlampjes. Die was gemaakt voor lampen van 40 tot 60 watt, terwijl een LED-lamp er vaak maar 4 of 5 verbruikt. Zit je onder de ondergrens van de dimmer, dan wordt het licht onrustig. Tel dus het totale vermogen van alle lampen op dezelfde dimmer bij elkaar op en kijk naar de minimale belasting van de dimmer. Wie wil vergelijken op geschiktheid voor LED en toepassing, vindt een handig overzicht van dimmers.
Let ook op wat je precies wilt dimmen. Bij duurzame verlichting, zoals LED-lampen op netspanning met een GU10- of E27-fitting, werkt een dimmer in de muur meestal prima. Bij ledstrips en veel ingebouwde armaturen dim je de driver, het kastje dat de strip voedt, en dan heb je een andere regeling nodig. Dat dimbaar op de verpakking staat, is bovendien niet altijd genoeg. Kijk of de fabrikant een lijst met geschikte dimmers meegeeft.
Bedien je dezelfde verlichting vanaf twee plekken, bijvoorbeeld bij de voordeur en in de woonkamer, of boven en onder aan de trap? Dan kan een dimmer duo een praktische oplossing zijn, afhankelijk van de schakeling.
Het vervangen van een dimmer lijkt een klusje van tien minuten, maar je werkt wel met 230 volt. Zeker wanneer je verlichting wilt dimmen omdat hanglampen sfeer geven aan een ruimte, is het belangrijk om dit veilig aan te pakken. Zet de groep uit in de meterkast en controleer met een geschikte tweepolige spanningstester dat er echt geen spanning meer op staat. Twijfel je over de bedrading? Laat dan een installateur meekijken.
En de klok?
Of de wintertijd afgeschaft wordt, weet voorlopig niemand. De donkere avonden gaan in elk geval niet weg, ook niet als Europa er ooit uit komt. Een beetje warm licht in huis maakt ze een stuk draaglijker. Zonder geflikker en zonder gezoem.
