Wie deze zomer een supermarkt binnenloopt, kan er bijna niet omheen: opvallende presentatiestandaards vol zonnebrandcrème, ijsjes of een nieuw frisdrankmerk, los van het gewone schap. Over een paar weken zijn ze weer verdwenen, vervangen door iets voor een ander seizoen. Dat gebeurt niet toevallig zo snel. Achter de tijdelijke opstellingen zit een productieproces dat speciaal is toegesneden op dat korte ritme. Het gaat om golfkartonnen displays, die de afgelopen jaren de vaste opstelling van kunststof of metaal in korte-termijnacties grotendeels hebben verdrongen.
Waarom seizoensacties bijna altijd van karton zijn
Een seizoensactie of een productintroductie duurt meestal een paar weken tot hooguit een paar maanden. Denk aan paaseieren of een nieuwe smaak chips rond een groot sportevenement. Voor zo'n korte periode is het weinig zinvol om een presentatiemeubel te maken van materiaal dat jarenlang meegaat. Hierin blijven huismerken terrein winnen, maar voor tijdelijke acties is golfkarton de logische keuze. Het is licht, snel te bedrukken in de kleuren en het ontwerp van de actie. Ook is het relatief goedkoop om in kleine oplages te produceren. Waar een stalen of houten opstelling een mal, frees- of laswerk vraagt, wordt een kartonnen constructie vanuit een plat vel gesneden en gevouwen. Dat maakt het mogelijk om voor iedere actie opnieuw een ander ontwerp te laten maken, zonder dat de kosten uit de hand lopen.
Er zit ook een praktische kant aan. Dit soort displays wordt vaak plat aangeleverd en pas in de winkel opgezet. Voor de logistiek scheelt dat aanzienlijk in volume ten opzichte van een kant-en-klaar meubel: een vrachtwagen vol platte kartonnen delen vervoert simpelweg meer displays dan een vrachtwagen vol opgebouwde constructies. Voor distributiecentra die supermarkten bevoorraden, betekent dat minder ritten en minder opslagruimte nodig voor dezelfde hoeveelheid actiemateriaal.
Hoe karton toch stevig genoeg is om producten te dragen
Dat karton dun en licht aanvoelt, wil niet zeggen dat het zwak is. Golfkarton bestaat uit een golvende papierlaag die tussen twee gladde vellen is gelijmd. Die golving, de zogeheten flute, werkt als een reeks kleine boogjes. Een boogvorm is van nature goed in het opvangen van druk van bovenaf, hetzelfde principe waarmee een gewelf gewicht verdeelt in plaats van het op één punt te concentreren. Daardoor kan een paar millimeter dik materiaal toch een aardig gewicht dragen, zolang de belasting goed over het oppervlak verspreid wordt.
Bij het ontwerp van een display wordt daar rekening mee gehouden. Schappen en dragende delen krijgen dubbele of driedubbele kartonlagen. Ook worden hoeken verstevigd met extra vouwen of ingestoken steunen. Daarnaast komt de belangrijkste druk te rusten op verticale wanden in plaats van op een los liggend plat vlak. Producenten van kartonnen displays kunnen kiezen uit meerdere kartonsoorten en golfstructuren, afhankelijk van hoeveel gewicht een presentatie moet dragen en hoe vaak die tijdens de actieperiode wordt bijgevuld. Een stelling voor blikjes of flessen vraagt bijvoorbeeldeen andere constructie dan een lichte opstelling voor doosjes cosmetica.
Wat er na de actieperiode met het display gebeurt
Zodra de actie voorbij is, verdwijnt de kartonnen opstelling meestal net zo snel als hij verschenen was. Winkelpersoneel breekt het display af, vaak binnen een paar minuten. Dit komt omdat het is ontworpen om ook weer uit elkaar te vallen in platte delen. Wat overblijft, gaat bij het oud papier en karton. Golfkarton bestaat uit cellulosevezels afkomstig uit hout of uit gerecycled papier en karton. Die vezels laten zich opnieuw verwerken tot nieuw karton. Veel producenten in de displaybranche werken bovendien met FSC-gecertificeerd karton. Dit betekent dat de houtvezels afkomstig zijn uit bossen die volgens vastgestelde regels beheerd worden. De reden hiervoor? Duurzaamheid: het is nog steeds belangrijk.
Wat dit betekent voor de schappen in supermarkten
Voor materiaal dat maar één actie meegaat, is dat een belangrijk verschil met displays van kunststof, metaal of hout, die juist bedoeld zijn om jarenlang dienst te doen en daarom minder vaak vervangen worden. Voor merken en retailers is dat de kern van de afweging: een blijvende schap-inrichting vraagt om een duurzamer materiaal dat een lange levensduur aankan, terwijl een actie van enkele weken beter past bij een materiaal dat na gebruik weer opnieuw de papierketen in kan.
Die keuze wordt meestal al in het ontwerp gemaakt, lang voordat de eerste doos met producten wordt ingeruimd. Voor consumenten betekent het vooral dat de kartonnen stellingen die deze zomer de supermarktvloer vullen, over enkele weken weer plaats maken voor de volgende actie en dat het karton daarna gewoon bij het oud papier belandt.
